1da Luulyo Maanta iyo Mustaqbalka Dalka Soomaaliya

Dalka Soomaaliya ayaa maanta wuxuu ku sugan yahay Xaalad Xukun deg-deg ah kaddib markii uu gacan ka hadalka iyo Dagaaladu ay gaareen heerkii ugu xumaa iyadoo weliba loo Dabaaldegayo maalintii Xorinimada ee Dalka Soomaaliya Dagaaladdan ayaa waxay salka ku hayaan khilaafyo ay abuureen labada Dowladood ee ay Soomaaliya Deriska la tahay ee Itoobiya iyo Ereteriya oo labadu u dhexeyo Dagaal aad u qoto dheer , kaddib markii ay Hay'adda Qaramada Midoobay ay amartay inay joojiyaan Dagaalka u dhexeeya labadan Dowladood ayaa waxay door bideen inay kula soo galgashaan Dalka Soomaaliya oo uu Aafeeyey Dagaallo Sokeeye ay suuragal tahay inay ku Dagaallami karaan isla markaana ku Badbaadin karaan Shacabkooda iyo Dhulkooda ku burburin karaan Soomaaliya Dalkeeda, Dowladeeda ,Dadkeeda iyo Diinteedaba.

Haddaba, Ciidamo shisheeye oo Dalka yimaadaa Xal iyo nabad ma soo celin karaan? Su'aashan ayaa jawaabteedu waxay tahay mid aad u sahlan, Sababtuna ay tahay waxaanu ognahay inay Ciidamo Shisheeye Soomaaliya yimaadeen dhowr jeer tan iyo intii ay Soomaaliya ku sugnayd Dagaalladan sokeeye dhibaatooyinkii iyo xasilooni darridii ay abuureena qof waliba wuu ogyahay iyadoo weliba ay dhaawac wayn ay gaarsiiyeen Dalka dhinacyada Siyaasadda, Dhaqaalaha iyo arimha Bulshada waxaase Haboon inay Dowladda KMG ahi ee Soomaaliya ay raadiso Khubaro ku Xeel dheer Dib u Heshiisiinta isla markaana ay Weydiisato Mucaaradka ka soo horjeeda inay Badbaadiyaan Shacabka Soomaaliyeed isla markaana ay Miiska Wadahadalada isu yimaadaan ,Sababtoo ah Dhibaatada inta badani waxay ku dhacaysaa Maati iyo Dad Rayd ah oo aan waxba galabsan , intii uu Dagaalka socdayna Dad fara badan ayaa ku dhintay ,Dhaawacmay ,Barakacay ,Dil ula kac ahina loo geystay welina Socda.

Markaan dib ugu noqono Taariikhdii gobonimo doonkii Soomaaliyeed waxay ahayd mid u jeedadeedu ahayd in Dalka Gumeysiga laga saaro ,tan Maantay taagana waxaad moodaa inay Lidi ku tahay oo Gumeysigii loo yeedhanayo maxaa u Sabab ah? is maan dhaafka Siyaasadeed ee ka jira Dalka ayaa wuxuu abuurayaa in Kooxdii laga awood roonaado ay u Qayla dhaansato Itoobiya ama Ereteriya oo labaduba dana gaar ahi ka leh Dalka Soomaaliya " Amxaaro Arxan nooma aha , Ereteriyana Ehel nooma aha" Soomaali waa inuu Caqligeeda u adeegaa waxay leedahay Culumaa'udiin, Aqoonyahano ,iyo waxgarad,Hooyooyin , Dhallinyaro oo diyaar u ah inay Shacabkooda wax u qabtaan sidii (S.Y.L ) oo kale Xabadi Xal ma noqoto waxaa wanaagsan in Dowladda iyo Kooxaha ka soo horjeedaa ay Shacabkooda Badbaadiyaan isla markaana ay Miiska wada hadaladana ku soo noqdaan iyagoo Dib u eegaya Maslaxadda Qaranka iyo Dadka Maatida ah ee ay Dhibaatada inteeda badani ay ku dhacayso maallin walba.

Munaasabaddan ku aadan Xornimadii Dalka Soomaaliya ahna Sanadguuradii 49aad ee ka soo wareegatay maallintii midowga ee labada Gobol ee Waqooyiga iyo Koofurta Dalka Soomaaliya oo ahayd July,01, 1960kii ayaa waxay ku soo beegantay Xilli uu Dagaal Culusi ka socdo Dalka Dowladduna ay Caalamka iyo Dowladaha Deriskaba ahiba ay ka codsatay inay Ciidamo la soo gaaraan taasina laga yaabo inay keento Dagaalo kale oo ku sii baaha Dhammaan Gobolada Dalka Soomaaliya oo dhan burbur iyo Barakac fara badanina uu dhaliyo , Sababtoo ah waxaannu ognahay in Ciidamada Shisheeye aysan kala jeclayn kan la jira iyo kan ka soo horjeeda ee ay ujeedadoodu tahay inay Danahooda ka fushadaan Dalkan Qaniga ah ee Badaha , Macaadinta, Webiyada iyo Beeruhu ay is dhex jiifaan oo Shacabkii lahaana ay Xabaddo isu haystaan iskuna Dilayaan Qabiil, iyo wax aan la garanayn oo uu "Sheydaan"u adeegsaday una Qurxiyey in uu Qof Soomaali ah oo Qiimo leh uu Qof kale oo Soomaali ah uu Qudha ka jaro.

Waxaan fursadan Qaaliga ah ee ku aadan Munaasabaddan Maallinta Xornimada ugu Baaqayaa anigoo ku hadlaya Magaca Dhammaan Aqoonyahanada ku nool North America in labada Dhibnac ee Dowladda iyo Kooxaha ka soo horjeedaa ay Xabadda si Shuruud la'aan ahi u joojiyaan kuna soo noqdaan Miiska Wada hadalka si loo Badbaadiyo Shacabka Soomaaliyeed oo ay Muddo 20 Sanno ahi Dagaalladu Aafeeyeen ,Qax, Barakac, Dhaawac iyo Dhimasho ku sugan iyo kuwa ku kala firxaday Dunida Daafaheeda oo ku sugan Xaalado kala gedisan oo aad ku khlafsan , Waxaannu mar Labaad leenahay Dowladda iyo Kooxaha ka soo horjeedaa ha u turaan Maatida iyo Carruurta Soomaaliyeed ee ka Barakacaysa Goobaha ay ku Dagaalamayaan Tanaasulna ha ha isu sameeyaan si loo gaaro Maslaxad Caam ah oo nabad buuxda lagu gaaro.

Gabagabadii iyo faalladan ku saabsan Munaasabadda Maallinta Xornimda ayaa waxaanu ku soo qeexnay Maanta iyo Mustaqbalka Dalka Soomaaliya haddii aan la helin Midnimo iyo Qaranimadii oo aan Dib loo soo Celinin waxaad ogaataan in Soomaaliya ay Gumeysayaashu u tashan doonaan ku dhex Dagaalamayaana ay u wada Heshiin doonaan inay iyagu Qaybsadaan Itoobiya iyo Ereteriya oo kala Taageeraya Dowladda iyo Kooxaha ka soo horjeeda , Waxaase inoo haboon inaannu Heshiino Dalkeenana Dib u Xorayno reer Xamar ayaa waxay ku Maahmaahaan " Isma Hurtoow ha is Halaynin" , Qori iyo Madfac inay isku keen dhiibaan Itoobiya iyo Ereteriya Xal nooma noqonayso waa inuu Caqligeena inoo adeegaa Ummadeenana ka Badbaadinaa Dhibaatadan mudada dheer soo jiitamaysay ee aan Xalka lahayn, Soomaaliyeed Midnomo.

Eng. Cabdulqaadir Cumar Yuusuf (Daadurey)
Somlihungerhivprojectus2004@yahoo.com

Faafin : SomaliTalk.com | July 2, 2009